Het groene denken en de financiële crisis

Uitgaan van de essentie.
Naar partijbestuur op 6 april

Groenen staan met hun denken niet buiten de financiële crisis

Ecologisten onderscheiden zich in essentie door de manier waarop ze de waarde van goederen, producten en diensten zien en meten, ook de producten en diensten van banken en financiële instellingen. Ze zijn coherent in hun denken.

In essentie onderscheiden ze zich door hun kritiek van de klassieke economie, die van Adam Smith, David Ricardo en ook van Karl Marx. Door hun uitspraken, maar meer nog door hun acties, zetten de groenen zich af tegen de manier waarop in de klassieke economie de waarde van goederen en diensten gemeten en bepaald wordt. In de klassieke economie wordt de waarde van goederen en diensten uitgedrukt in geld en geldprijzen. De prijzen worden bepaald door vraag en aanbod. De rijkdom is de in geld uitgedrukte optelsom van ruilwaarden, d.w.z. van handels- of marktprijzen. Deze manier rijkdom te bepalen geldt voor de individuen en de naties. De rijkdom van een natie is de optelsom van de prijzen die in de loop van een jaar betaald worden voor goederen, producten en diensten, m.a.w. het Bruto Nationaal Product. Het is de optelsom van economische momentopnamen. Wat niet in geld uitdrukbaar is wordt in de berekeningen niet opgenomen.

Het onderscheid

Groenen onderscheiden zich van de aanhangers van de klassieke economie ( volgens velen geen wetenschap, maar een ideologie ) door de totaal andere manier waarop ze de waarde van goederen, producten, diensten, productieprocessen….meten en bepalen. Dit is zeer revolutionair en voor velen arrogant. Daar waar de klassieke economie de waarde van goederen en diensten bepaalt op basis van in geld uitgedrukte ruilwaarde, doen groenen dit op basis van de gebruikswaarde. Hun aandacht gaat in zekere zin naar de “ echte waarde “, naar de intrinsieke waarde. Ze stellen “ the value in use ‘ tegenover ‘ the value in exchange “ zoals Adam Smith het deed. Ecologisten zien de globale gebruikswaarde van goederen, producten en diensten. Deze wordt niet bepaald door vraag en aanbod, maar door een afweging van de voor- en nadelen, de meer – en minwaarden, die ontstaan bij de ontginning, de productie, de verwerking, het transport, de distributie, het opslaan, het gebruik, de consumptie, de afvalverwijdering, de organisatie van diensten. Sommige voor- en nadelen zijn niet uitdrukbaar in geld, maar worden door ecologisten niet over het hoofd gezien. Bedreigingen, uitputting van reserves, gevaren voor andere landen en volgende generaties… zijn niet financieel berekenbaar, maar tellen mee in het afwegen van min- en meerwaarden. Niet of gedeeltelijk berekenbare meer- en minwaarden zijn kunnen tellen in het wetenschappelijke en politieke denken. Door hun visie op rijkdom verwijderen de ecologisten zich verder van Adam Smith dan Karl Marx. Het verschil is van wetenschapsfilosofische aard. In ecologische middens wordt gepleit voor de invoering van de ISEW, the Index for Sustainable Econonomic Welfare.
Dat is een poging, uitgedokterd door academici, om de echte waarde van een economie beter te benaderen..

De ecologische waardebepaling is minder simpel dan deze van de klassieke economen. Deze aanvaarden ( met tegenzin wat betreft Adam Smith ) dat vraag en aanbod bepalend zijn. Ecologisten houden rekening met veel meer elementen dan de klassieke economen. Hun benadering lijkt ingewikkeld en omslachtig, maar in feite is ze reeds van toepassing. Nu reeds wordt met meer elementen ( systematisch en intuïtief ) rekening gehouden, niet alleen door groenen, maar ook door grote delen van de bevolking.
De groene beoordelingscriteria worden gewild of spontaan gehanteerd in verschillende sectoren: landbouw, ruimtelijke ordening, stedenbouw, woningbouw, energiewinning, transport, belastingstelsels, verzekeringswezen… enz.

De groenen en de financiële crisis.

Men zou denken dat de groenen buiten deze crisis staan en hierover vanuit hun visie niets te vertellen hebben. Niets is minder waar.

Zij die aandacht hebben voor de “ echte “ waarde en de gebruikswaarde van goederen, producten en diensten moeten ook aandacht hebben voor de waarde en de gebruikswaarde van de producten en diensten geleverd door de banken en andere financiële instellingen. Deze kunnen de vorm aannemen van bankbiljetten, schuldbrieven, aandelen, obligaties, kasbons, kredieten, verzekeringen en andere bancaire producten, de toxische inbegrepen? Zij zien geldprijzen van deze producten, hun betrouwbaarheid, de risico’s eraan verbonden. Zij zien mogelijke meerwaarden. Namelijk, hoe met de hulp van financiële producten ware rijkdom, met hoge gebruikswaarde, kan geschapen worden. Zij gaan na hoe dit kan gebeuren zonder het verwekken van minwaarden ( ten koste van mens, natuur …. ) en zonder risico’s en gevaren voor de mensen, voor de sociale solidariteit, voor het algemeen welzijn, de muntstabiliteit, de werkgelegenheid, de handelsbalansen, de nationale en internationale economie. Ecologisten staan met hun visie op de economie niet buiten deze crisis.

Ecologisten vragen : zijn de financiële producten van banken, holdings en andere instellingen ( niet alleen de “ giftige “ ( toxische ) ) tekenen van “ ware rijkdom “ of alleen maar tekenen van te verwachten, te verhopen rijkdom, waardevermeerdering of waardevermindering ( speculaties à la baisse ). Montesquieu schreef dat geld teken van rijkdom was, op zichzelf echter geen rijkdom. “ La monnoie est un signe de richesse, un signe qui représente la valeur de toutes les marchandises “. Als bankbiljetten, aandelen, kasbons en andere financiële producten tekens zijn van rijkdom, dan moeten ecologisten volledig binnen het kader van hun denken nagaan of deze tekens “ waar “ en betrouwbaar zijn, ware gebruikswaarde hebben en verwijzen naar waarachtige rijkdom. Juist omdat het slechts tekens zijn moet de aandacht van eco-sociaal denkenden dubbel gespannen zijn. Ze moeten hier nog omzichtiger min- en meerwaarden tegen elkaar afwegen en ook inzien dat rijkdom kan bestaan uit een mengeling van ruil- en gebruikswaarde. Groenen vervullen hun rol en kunnen niet stellen dat ze met de financiële zaken niets te maken hebben.

Het zien van de “ echte waarde “ is van belang in de actuele crisis. Deze ontstond door financiële acties ( speculaties ) van instellingen die secundaire liquiditeiten creëerden ( leningen toekenden en aandelen uitgaven ) die niet gedekt waren, die niet in overeenstemming waren met de intrinsieke ( echte ) waarde van goederen en activiteiten waarop de vertrouwensrelaties ( solvabiliteit ) gebaseerd was.

Ecologisten benaderen de bancaire producten zoals andere producten, wijzen op de geproduceerde meer- en minwaarde ervan, de voordelen voor diegene die wil ondernemen of een huis bouwen. Ze zien ook de nadelen, de risico’s, de betrouwbaarheid van hem die leent en hem die borg staat voor terugbetaling, van de spaarder die obligaties koopt, van de speculant die aandelen verwerft. Ecologisten zien de minwaarde van een systeem dat gebouwd is op ongefundeerd vertrouwen in de solvabiliteit.

De machine op gang houden

Door groenen wordt de huidige maatschappij gezien als een grote productiemachine, waarin het nodig is te produceren om te produceren, kost wat het koste te innoveren, zoveel mogelijk te consumeren om de machine op gang te houden en geld te maken door het drukken van bankbiljetten, door het uitgeven van obligaties, kasbons, aandelen, door het verlenen van kredieten. zelfs wanneer de waarborgen onzeker en het vertrouwen speculatief is. De traditionele krachten zijn verplicht deze machine stimulansen te geven en haar zoveel mogelijk haar gang te laten gaan o. a. door dereguleringen, privatiseringen en liberaliseringen. De machine moet er vandoor gaan, – vooral in crisistijd. Het is aan de verzorgingsstaat, aan de actieve welvaartstaat, te stimuleren en ook om achter de machine aan te hollen. De verzorgingsstaat moet de brokken lijmen, de afval opruimen, de slachtoffers opvangen, de schade herstellen, de veiligheidsmaatregelen treffen, de banken financieren of nationaliseren. Veel is toegelaten als het maar bijdraagt tot het hervatten van de groei, tot het overwinnen van de conjuncturele crisis. tot het verwekken van nieuwe Kondratieff-golven, tot het behoud van de concurrentiepositie van de nationale en regionale economieën.

Niet achter de machine aanhollen.

Ecologisten willen niet achter de productie- en consumptiemachine aanhollen. Zij willen vooruitziend zijn en niet achteraf, maar reeds bij de keuze van producties en productiesystemen ingrijpen. Reeds bij de economische en sociale besluitvorming, vooral in deze crisis, moet worden gedacht aan de mogelijke gevolgen. Wat produceren? Wat geeft werk en is niet destructief? Wat is minder snel delokaliseerbaar.? Daarop weten de groenen antwoorden.

Ecologisten zijn realisten. Volgens Konrad Lorenz de realisten van de toekomst. Daarom zien ze ook het belang van het monetaire. Groenen verwaarlozen het monetaire niet, maar kennen er de kwetsbaarheid van. Geld kan ontwaarden. Dit geldt nog meer voor aandelen en participaties in ondernemingen. Ecologisten denken aan het inkomen van de mensen, aan de begroting. Ze weten dat geld onontbeerlijk is voor het organiseren van sociale rechtvaardigheid, maar ook dat er niet-monetaire dimensies aan de strijd voor sociale rechtvaardigheid moeten worden toegevoegd. Alle mensen hebben namelijk ook gelijke rechten op ongerepte natuur, stilte, rust ( in een onthaaste samenleving ) zuiver water, gezonde levensomstandigheden, medemenselijkheid, enz…. . In de EU, gekneld tussen het liberale Amerika en de lagelonenlanden, is er behoefte aan meer sociale solidariteit, niet aan het afjakkeren en ontslaan van werknemers als voorzorgsmaatregel tegen winstafname…

In hun visie op de globale gebruikswaarde zien ze de gevolgen van beslissingen voor de gezondheid ( van mens en dier), voor de veiligheid, voor het behoud van de natuurlijke en culturele patrimonia, voor het behoud van de schoonheid van landschappen en stadsgezichten, voor de sociale en multiculturele solidariteit, voor de democratie, voor de vrede, voor de menselijkheid, de interhumane relaties, de overzichtelijkheid van de samenleving, de strijd tegen de vereenzaming….

Ecologisten hanteren hun beoordelings- en keuzecriteria in het politieke en persoonlijke leven. Ze verdedigen alle individuen en bewegingen die dat bewust of onbewust ook doen. Meer en meer overigens.

Ludo Dierickx
auteur van Groen is de helling,,
De groene idee en de rijkdom van mens en natie
De groene idee, het monetaire en de macht